Η τέχνη, η ιστορία και η Αγια-Σοφιά

Ένα ξεχωριστό μάθημα για την Αγια-Σοφιά 

Αυτό το μάθημα Ιστορίας του επιπέδου ΙΙΙ δεν ήταν σαν όλα τα άλλα. Είχε μεν ενδιαφέρον και πρωτοτυπία, αλλά φροντίσαμε να συνδυάσουμε πολλά στοιχεία μαζί, τα οποία θα έκαναν τη γνώση που πήραν οι μαθητές όσο πιο ολοκληρωμένη ήταν εφικτό. Ιστορικά, κοινωνιολογικά και λαογραφικά στοιχεία, φωτογραφίες, γνώσεις ιστορίας της τέχνης και ιστορίας της βυζαντινής αρχιτεκτονικής και φυσικά χρήσιμες πληροφορίες.

Μα με τι άλλο θα μπορούσαμε να ασχοληθούμε, που να συνδυάζει όλα τα παραπάνω, παρά με την περίφημη Αγια-Σοφιά στην Κωνσταντινούπολη. Ένα ναό που στάθηκε για αιώνες, το πρότυπο της βυζαντινής τέχνης και που ακόμη και σήμερα αποτελεί σήμα κατατεθέν της βυζαντινής περιόδου, της Κωνσταντινούπολης, των Κωνσταντινουπολιτών, ενίοτε ακόμη και του τουρκικού κράτους.

Το μάθημά μας ξεκίνησε με τα απαραίτητα ιστορικά στοιχεία της ανέγερσης του βυζαντινού ναού της Ύπατης Σοφίας του Ένσαρκου Λόγου του Θεού, όπως είναι επίσημα το όνομα του ναού: πότε κτίστηκε, γιατί, ποιος έθεσε τα θεμέλια, ποιος την εγκαινίασε και πότε, πόσο διήρκησε η ανέγερσή της, πού κατασκευάστηκε και από τι υλικά, πόσοι εργάστηκαν στο κτίσιμό τους. Έπειτα θέσαμε τα επίσης απαραίτητα συνοδευτικά ερωτηματικά: γιατί είναι σημαντικό αυτό το μνημείο, τι απέγινε στην πορεία του χρόνου, τι είναι σήμερα. Μαζί μιλήσαμε για τη σύνδεση του ναού με το Οικουμενικό Πατριάρχη, αλλά και τα μεγαλύτερα ιστορικά γεγονότα της Βυζαντινής αυτοκρατορίας.

Αλλά σε αυτό που σταθήκαμε περισσότερο και πιστεύουμε πως άξιζε, ήταν η αρχιτεκτονική και καλλιτεχνική σπουδαιότητα της Αγια-Σοφιάς για την ιστορία της τέχνης και την ιστορία της αρχιτεκτονικής. Μιλήσαμε στο μάθημα για τον αρχιτεκτονικό ρυθμό: τον περίφημο τρούλο, τα κλίτη, το σύστημα αντιστήριξης του τρούλου, τα μοναδικά ψηφιδωτά, το τι σηματοδότησαν όλα αυτά για τη βυζαντινή τέχνη. Μια κουβέντα άλλωστε που είχαμε ξεκινήσει στο προηγούμενο μάθημα, όταν ασχοληθήκαμε με την πρωτοχριστιανική και παλαιοχριστιανική αρχιτεκτονική και θα συνεχίσουμε προσεχώς όταν θα ασχοληθούμε εκτενώς (σε περισσότερα από πέντε μαθήματα) με την πορεία της βυζαντινής τέχνης από την εικονομαχία έως και την Άλωση της Πόλης (ψηφιδωτά, τοιχογραφίες, εικόνες, αντικείμενα, αρχιτεκτονική, η βυζαντινή Θεσσαλονίκη, ο Μυστράς, το Άγιο Όρος, τα Μετέωρα, οι μονές της Νήσου Ιωαννίνων κλπ).

Για του λόγου το αληθές, σας παραθέτουμε δυο σύντομα αποσπάσματα από το μάθημά μας και σας υποσχόμαστε πως θα επανέλθουμε σύντομα με περαιτέρω στοιχεία για τα μαθήματά μας.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s